| تبليغات | X |
با سلام خدمت دوستان ، در جلسه ی ۶۵ خانه ترانه اصفهان ، آخرین ترانه ی باقی مانده از آلبوم "حسرت پرواز " بررسی خواهد شد . در این جلسه همچنین نگاهی بر ترانه ی "روزنه " خواهیم داشت که بحث پیرامون این ترانه بر پایه ی نوشته ی روزبه آزادی راجع به این ترانه خواهد بود ، در ادامه به جمع آوری ، بررسی و انتخاب ترانه های کودکی که پیرو سفارش هفته ی گذشته ی حوزه نوشته شده اند خواهیم پرداخت ، در خاتمه جلسه را با ترانه خوانی دوستان حاضر به پایان می رسانیم ، با ما همراه باشید :
ترانه : صدام کردی
ترانه سرا : ایرج جنتی عطایی
خواننده : ابراهیم حامدی
آهنگ و تنظیم : شوبرت آواکیان
آلبوم : حسرت پرواز
تو از متن کدوم رویا رسیدی ، که تا اسمت رو گفتی شب جوون شد ؟!
که از رنگ صدات دریا شکفت و نگاه من پر از رنگین کمون شد ؟!
تو از خاموشی ِ دلگیر ِ رویا ، صدام کردی ، صدام کردی دوباره !
صدا کردی منو از بغض ِ مهتاب ، از اندوه گل و اشک ستاره !
صدام کردی صدام کردی نگو نه !
اگر چه خسته و خاموش بودی !
تو بودی و صدای تو صدام زد ...
اگر چه دور و ظلمت پوش بودی !
تو چیزی گفتی و شب جای ِ من شد ،
من از نور و غزل زیبا شدم باز ...
تو گیج و ویج ِ از خود گم شدنها ...
من از من مُردم و پیدا شدم باز !
از این تک بِستر تنهایی عشق ، از این دنج سقوط آخر من !
صدام کردی که برگردم به پرواز ، به اوج حس سبز با تو بودن !
صدام کردی که رو خاموشی ِ من ، یه دامن یاس نورانی بپاشی !
برهنه از هراس و تازه از عشق ، توی آغوش جان ِ من رها شی !
صدام کردی صدام کردی نگو نه !
اگر چه خسته و خاموش بودی !
تو بودی و صدای تو صدام زد ...
اگر چه دور و ظلمت پوش بودی !
تو چیزی گفتی و شب جای ِ من شد ،
من از نور و غزل زیبا شدم باز ...
تو گیج و ویج ِ از خود گم شدنها ...
من از من مُردم و پیدا شدم باز !
نگاهی بر ترانه ی " روزنه ، سروده ی " ایرج جنتی عطایی"
نوشته ی : روزبه آزادی
در ابتدا لازم می دانم بگویم که این نوشته نها برداشتی ست که شخصا از این ترانه داشتم و دیگر هیچ .
به گمان من این ترانه از نظر فرم و ساختار چینش مصرع ها تفاوتهای بسیاری با گذشته ی ایرج جنتی عطایی و حتی دیگران دارد که به تفصیل به آن می پردازم .
ابتدا ترانه را با هم مرور می کنیم .
تو روزنه ی نوری ، درخانه ی ظلمت پوش
ديباچه ی آوازی ، بر متن شبِ خاموش
چيزی به من از باران ، چيزی به من از پرواز
چيزی به من از گريه ، چيزی به من از آواز
می بخشی و می خوابی ، در بستری ازاعجاز
می مانم و می رويم ، درسنگرِ يک آغوش
بر متن شب خاموش
شب حوصله می سوزد ، وقتی که تو درخوابی
ظلمت همه ی دنياست ، وقتی تو نمی تابی
تنديسه ی تنها یی ، درخوابی و زيبا یی
مهتابی و بر پيکر ، دوری و همينجایی
درخانه ی ظلمت پوش
***
تو روزنه ی نوری ، درخانه ی ظلمت پوش
ديباچه ی آوازی ، بر متن شبِ خاموش
با شنیدن دو بند ابتدایی ترانه به وسیله ی دو تصویر در می یابیم که با یک ترانه ی عاشقانه-انسانی روبرو هستیم . با پیش زمینه ای که از کلمه ی "شب" در شعر و ترانه _ و به خصوص ترانه های ایرج جنتی _ داریم تندیسی مقدس از عشق در ذهن ما حک می شود . همانگونه که در اکثر ترانه های او معشوق نقش یک آزادی بخش ، نجات بخش ، تکیه گاه و کسی که می توان با او از این دنیای پست گریخت و با پلیدی ها جنگید ، را داشته . او هیچ وقت در ترانه هایش معشوق را به آسمان ها نبرد و هیچ وقت او را زیر پا له نکرد . همیشه او را نیز مانند خود یک انسان می دید . همانطور که سال ها پیش سرود :
"قد آغوش من ، نه زیادی نه کمی "
***
چيزی به من از باران ، چيزی به من از پرواز
چيزی به من از گريه ، چيزی به من از آواز
می بخشی و می خوابی ، در بستری ازاعجاز
می مانم و می رويم ، درسنگرِ يک آغوش
بر متن شب خاموش
در بند دوم ترانه به تصویری بر می خوریم که از لحاظ ساخت تصویر ، در ترانه کمتر شاهد اینگونه تصاویر بوده ایم . در مصراع اول این بند معشوق چیزی از باران(1) و پرواز(2) ( حرکت از پایین به سمت بالا و از بالا به سمت پایین ) به شاعر می بخشد و گویی معشوق تمام حرکت هستی و حتی چیزی از کل هستی را به شاعر می بخشد و این متفاوت با گذشته ی ترانه است که
اکثرا شاعر جهان را پیشکش معشوق خود می کرد . در مصراع دوم همین باران(1) و پرواز(2) جنبه ی انسانی می یابد و به گریه(1) و آواز(2) تبدیل می شود و گویی معشوق بخشی انسان را به شاعر می بخشد . و پس از این بخششهای عاشقانه است که معشوق بلافاصله در بستری که شاعر4 بار اعجاز معشوق را در آن دیده می خوابد و زمینه ساز قسمت دوم ترانه می شود .
استفاده از واژه ی "چیزی" در بندی که گذشت باعث می شود تمام توجه معطوف فعل (بخشیدن) بشود . گویا در اینجا مهم این فعل بخشیدن بوده و نه این که چه چیز بخشیده شده .
به من چیزی بده از موج و شبنم
به من چیزی بگو از ماه و ماهی (ستاره-آلبوم : یه قطره دریا)
وقتی تو گریه می کنی ، شک می کنم به بودنم
پر می شم از خالی شدن ، گم میشه چیزی از تنم ( وقتی تو گریه می کنی -آلبوم : شب نیلوفری)
تو چیزی گفتی و شب جای من شد
من از نور و غزل زیبا شدم باز( صدام کردی- آلبوم : حسرت پرواز)
در بندِ مذکور نوع چینش مصراع ها با گذشته کاملا متفاوت است . سه مصراع اولی باهم هم قافیه سپس مصراع چهارم با یک نیم مصراع هم قافیه شده است . نیم مصراعی که ترانه را به بیت اول ترجیع می دهد و فضای رخوت آلود و تاریک و خاموش را یادآوری می کند . این ترجیع بند نیز کاملا متفاوت است . زیرا در گذشته یک یا چند بیت کامل به صورت ترجیع بند تکرار می شد که در این ترانه یک نیم مصراع این نقش را دارد .
شب حوصله می سوزد ، وقتی که تو درخوابی
ظلمت همه ی دنياست ، وقتی تو نمی تابی
تنديسه ی تنها یی ، درخوابی و زيبا یی
مهتابی و بر پيکر ، دوری و همينجایی
درخانه ی ظلمت پوش
پس از آنکه در قسمت اول به خواب معشوق رسیدیم . در این بند استفاده از فعل "سوختن" علاوه بر آنکه به وسیله ی آشنایی زدایی باعث تشخص و مورد توجه قرار گرفتن واژه ی "حوصله" می شود ، شاید بهترین تعبیر برای از تمام شدن حوصله با سرعت زیاد باشد . سپس او مانند ماه که گرچه از زمین دور است اما تأثیر خود را بر شب می گذارد تأثیر خود را گذاشته و با عبارت "دوری و همینجایی" تصویر ماه در ذهن کامل می شود و سپس "در خانه ی ظلمت پوش" می آید تا هم معادلی برای "همینجایی باشد" و هم ترانه را دوباره به بیت اول ترجیع کند تا ترانه در هم نوردیده شود و فرم به بهترین شکل ممکن پایان پذیرد و تأثیری عمیق در ذهن شنونده بگذارد . زیرا تمام این عاشقانه سرایی در خانه ای ظلمت پوش اتفاق افتاده است .
با تشکر از توجه دوستان همراه و با آرزوی دیدار شما در جلسه !
در ادامه ی تحلیل آلبوم "حسرت پرواز" در جلسه ی ۶۴ به دو ترانه ی "حنا خانوم" و "پروانه ای در مشت" می پردازیم . همچنین بخش موسیقی غربی با پخش و تحلیل یک ترانه ادامه می یابد .
ترانه : پروانه ای در مشت
آلبوم : حسرت پرواز
خواننده : ابراهیم حامدی
نرانه سرا : ایرج جنتی عطایی
آهنگساز : شوبرت آواکیان
تنظیم : شوبرت آواکیان
مثل تو ، مثه یه کفتر
مثل من ، مثل یه کودک
مثل من ، مثل یه شاخه
مثل تو ، مثل به پوپک
مثل ابریشم تاریک این شبراه ی خاموش
که گر می گیره از خودسوزی شاداب یک آواز
مثل آیینه ی بی نبض این تالاب زنبق پوش
که تن واکرده زیر بارش رگبار موچ انداز
مثل پروانه ای در مشت
چه آسون می شه ما رو کشت
مثل تصویر ماه تلخ تبعیدی
که رو تالاب این بیراهه افتاده
مثل این ساکت دلگیر آواره
که تن واکرده رو دلتنگی جاده
ما رو با قطره ی اشکی می شه لرزوند و ویرون کرد
مارو با بوسه ی شعری می شه ترانه بارون کرد
مثل پروانه ای در مشت
چه آسون می شه ما رو کشت
تو این بیداد پهناور ، تو این شبراهه ، سرتاسر
نه یک دست و نه یک آغوش ، نه یک سنگ و نه یک سنگر
پناهی نیست جز آواز ، رفیقی نیست جز دیوار
کجایی ای چراغ عشق ؟ منو از سایه ها بردار
مثل پروانه ای در مشت
چه آسون می شه ما رو کشت
/////////////////////////////////////////////////////////////////////
ترانه : حنا خانوم
آلبوم : حسرت پرواز
خواننده : ابراهیم حامدی
نرانه سرا : زویا زاکاریان
آهنگساز : شوبرت آواکیان
تنظیم : شوبرت آواکیان
حنا ، حنا ، خانوم حنا !
چه اسمیه اسم شما !
ناز آهنگ بهاره
صدای نرم زمزمه
میون بارون و گله
بوی عاشقونه داره
عروسی ستاره ها
تو اوج چشمای شما
یه افق منظره داره
برای پرواز دلم
رو به حیاط عاشقا
چشمتون پنجره داره
حنا خانوم دل من
یه جای قصه انگار
منتظر شما بود
پشت در باغ بهار
اون همه آه و انتظار
به خاطر شما بود
حنا ، حنا ، خانوم حنا
هلهله ب فلب شما
ضرب نوبرانه داره
برای رقصیدن دل
تو سینه ی چلچله ها
تا بخوای ترانه داره
برای بوسیدن یار
تو سایه بارون چنار
تب کودکانه داره
صدای آواز منه
تو کوچه پرسه می زنه
تا بخوای بهانه داره
حنا خانوم دل من
یه جای قصه انگار
منتظر شما بود
پشت در باغ بهار
اون همه آه و انتظار
به خاطر شما بود
/////////////////////////////////////////////////////////////////////
Windmills of Your Mind Lyrics
Michel legrand
Round, like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel.
Never ending or beginning,
On an ever spinning wheel
Like a snowball down a mountain
Or a carnaval balloon
Like a carousell that's turning
Running rings around the moon
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes on his face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind
Like a tunnel that you follow
To a tunnel of it's own
Down a hollow to a cavern
Where the sun has never shone
Like a door that keeps revolving
In a half forgotten dream
Or the ripples from a pebble
Someone tosses in a stream.
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes on his face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind
Keys that jingle in your pocket
Words that jangle your head
Why did summer go so quickly
Was it something that I said
Lovers walking along the shore,
Leave their footprints in the sand
Was the sound of distant drumming
Just the fingers of your hand
Pictures hanging in a hallway
And the fragment of this song
Half remembered names and faces
But to whom do they belong
When you knew that it was over
Were you suddenly aware
That the autumn leaves were turning
To the color of her hair
Like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning,
On an ever spinning wheel
As the images unwind
Like the circle that you find
In the windmills of your mind
Pictures hanging in a hallway
And the fragment of this song
Half remembered names and faces
But to whom do they belong
When you knew that it was over
Were you suddenly aware
That the autumn leaves were turning
To the color of her hair
Like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning,
On an ever spinning wheel
As the images unwind
Like the circles that you find
In the windmills of your mind
گرد , مثل يه دايره تو يه مارپيچ
مثل يه چرخ ميون ِ يه چرخ
هيچ وخ پايان يا شروعي نداره
روي يه چرخ هميشه گردون
مثل يه گوله برف پايين يه كوه
يا يه جشنواره بالون
مثل يه چرخ و فلك كه داره مي گرده
حلقه هاي گردون دور ِ ماه
مثل يه ساعت كه دستاش دارن پاك مي كنن
دقيقه هاي گذشته رواز روي صورتش
شبيه يه سيب ِ و دنيا
بي صدا تو فضا دوران داره
مثل دايره هايي كه پيدا مي كني
تو آسياب بادي افكارت
مثل يه تونل كه دنبال مي كني
به سوي يه تونل ِ به دنبال خود
ته يه گودال به سوي يه غار
اونجا كه خورشيد هرگز نتابيد
مثل يه در ِ گردون كه مرتب مي گرده
تو يه روياي نيمه فراموش شده
يا موجاي روي يه نهر
وقتي يه ريگُ ميندازي توش
مثل يه ساعت كه دستاش دارن پاك مي كنن
دقيقه هاي گذشته رو از روي صورتش
شبيه يه سيب ِ و دنيا
بي صدا تو فضا دوران داره
مثل دايره هايي كه پيدا مي كني
تو آسياب بادي افكارت
كليدايي كه تو جيبت صدا مي كنن
كلماتي كه سرتُ درد ميارن
چرا تابستون اينقدر زود گذشت
اين چيزي بود كه من گفتم ؟
عاشقا قدم مي زنن روي ساحل
جا ميذارن جا پاشونُ روي ساحل
صداي ضرب انگشتان ِ تو بود
كه از فاصله ها به گوش مي رسيد
عكساي آويزون شده تو يه راهرو
و پراكندگي اين ترانه
اِسمها و چهره هاي نيمه به ياد مونده
اما به كيا تعلق دارن
موقعي كه ميدونستي اين تموم شده
ناگهان متوجه شدي كه
برگاي خزون به رنگ
گيسوان اون (مونث) در اومده
گرد , مثل يه دايره تو يه مارپيچ
مثل يه چرخ ميون ِ يه چرخ
هيچ وخ پايان يا شروعي نداره
روي يه چرخ هميشه گردون
مثل تصويراي ساكن
مثل دايره هايي كه پيدا مي كني
تو آس